Svein Nestegards sak i Stortinget oktober 1924 mot umyndiggjøringen av døvstumme Kari O. Neraal

Bilde av Kari O Nerol fra 1924, tatt i forbindelse med hennes søster Gunhilds bryllup. Gjengitt med tillatelse av Valborg Helene Nerol

«I valgstyremøte for Hol valgsogn den 13de oktober f. å. forelå der klage over at Kari O. Neraal var innført i manntallet, idet klageren anførte: «Den tredie er døvstum, periodisk forstyrret og unormal. Hun er i sine forvirrede perioder sindt og farlig for sine nærmeste omgivelser. Hun kan ikke styre og stelle sig selv og sine midler.»

Med tre mot to stemmer besluttet valgstyret å slette Kari 0. Neraal av mandtallet, idet flertallet bemerket, «at det kjender til, at forholdet er som av klagerne paapegt. Mindretallet bemærkede, at Kari O. Neraal kan baade læse og skrive og det er ikke enig i at hun er periodisk forstyrret. Det paastaar at hun bør bli staaende i mandtallet.»

Den ene av de 2 medlemmer, som utgjorde mindretallet, har sendt inn følgende klage til Stortinget:

«Daa manntallet for Hol over dei røyste føre ved stortingsvalet den1 20. oktober i haust var lagt ut til ettersyn, kom der til valstyret klage over at ei dauv-stum gjente Kari Olsdatter Nerol stod i manntalet. Som dauv og stum hadde ho, meinte dei, liten greide paa det, som det galt um ved valet. Desutan vart det sagt, at ho var «periodisk sindsforvirret og farlig for sine omgivelser,» og at det difor er ein feil fraa hennar neraste skyldfolk at ho ikkje er gjort umyndig. Valstyret gjorde med. 3 mot 2 røyster vedtak nm, at ho skulde strykast av manntalet. Ho møtte likevel ved valet og kravde aa faa røysta, og det fekk ho lov til, men daa soleis, at røystesetelen hennar vart lagt tilsides til so lenge, um det skulde syna seg at røysti hennar kunde ha havt noko aa segja for utfallet av valet. Som ein av dei tvo, som i valstyret røysta for, at ho ikkje skulde strykast av manntalet, legg eg hermed den saki fram for Stortinget med paastand um, at vedtaket aat fleirtalet i valstyret maa bli underkjendt, so Kari Nerol ved neste val kann bli ført inn i manntalet paanytt.

Ho er dauv-stum. Det har ho vore fraa ho vart fødd. Men ho har gaatt paa Hama skule for dauve og har der lært aa lesa, skriva, rekna m. m., og der vart ho konfirmert. Ho er ikkje sindsforvirret, men ho har eit hastigt gemyt og har lett for aa bli sinna, og daa kan ho, som so mange andre, vera nok brutal og bruke munnen, og dette kann, serleg for dei, som ikkje kjennar henne, lyda heller uhuggeleg, daa ho med sin daarlege taleevne gjerne fører fram mindre pene ljod og dertil syner slike fagter, som folk gjerne gjer, nåar dei er sinna. Men dette er berre so lenge sinne staar paa. Utanum desse lunone, som i regelen ikkje plar staa lenge paa, er ho som andre, heilt normal, arbeider i kjøkkenet, steller eller passer krytyri og arbeider um sumaren med i høyonni eller anna arbeid. Ho er flink til aa lesa, gaar stundom i kyrkja og har altid, nåar presten for dei dauve har halde gudstenest med altergang for dei dauve vore med til alters. No har han elles ikkje vore her paa ei tid.

Eg meiner det vedtak fleirtalet i valstyret gjorde um aa stryka henne av mann talet var heilt urettigt og dertil krenkjande for henne, og eg vil vona, at ho til neste val vil faa att sin gamle plass i manntalet. Ho har stade der i mange aar og røysta ved mange val, baade stortings- og kommuneval.

Hol Hallingdal den 4. desember 1924.
Vyrdsamt
Svein Nestegard.

Komiteen skal bemerke:
Det fremgår av det ovenfor oplyste, at Kari O. Neraal i mange år har stått såvel i det statsborgerlige som kommunale manntall og har stemt ved mange valg, såvel stortings- som kommunevalg. Det er ikke godtgjort, at hennes tilstand ved siste stortings valg har vært annerledes enn før. Heller ikke er hun umyndiggjort. Det kan i det hele ikke ansees godtgjort, at hun var utvilsomt og åpenbart sinnssyk eller utilregnelig på den tid hun blev strøket av manntallet (jfr. Vasbottens kommentar side10) hvorfor innstilles som post 2.

Hol valgstyres kjennelse av 13de oktober 1924, hvorved Kari O. Neraal besluttedes strøket i det statsborgerlige manntall — underkjennes». (Stortinget opphevet Hol valgstyres vedtak. Stortinget besluttet at Kari Neraal ikke skulle umyndiggjøres).

Research og transkribering av Olav Sataslåtten d.y. Hentet fra stortingsforhandlingene 1924. bilde fra Hol bygdearkiv.

Reklamer

1 kommentar

Legg igjen en kommentar

Fyll inn i feltene under, eller klikk på et ikon for å logge inn:

WordPress.com-logo

Du kommenterer med bruk av din WordPress.com konto. Logg ut /  Endre )

Google+-bilde

Du kommenterer med bruk av din Google+ konto. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer med bruk av din Twitter konto. Logg ut /  Endre )

Facebookbilde

Du kommenterer med bruk av din Facebook konto. Logg ut /  Endre )

Kobler til %s